dinsdag 17 oktober 2017

foto's expositie en openingswoord Meine Fernhout


Foto's expositie Schlessart Bergen t/m de Kunst10daagse 29 oktober 2017







Openingswoord Meine Fernhout 

Tentoonstelling Maartje Blans en marijtje van der Horst,  galerie Schless Art Bergen, 7 okt. 2017   

‘Maartje en marijtje’ ,  dat klinkt als twee vriendinnetjes op het platteland, de titel van een streekroman. 
Maar dat is het niet.

Voordat ik over het werk zelf begin, eerst iets over hun ontmoeting.
Stelt u zich voor, een ambiance als deze, niet in Bergen, maar in Bloemendaal. Een opening bij Castellum Aqua, waar via via, (de man in kwestie is hier ook aanwezig, welkom Jaap,) de beide dames aan elkaar worden voorgesteld.
De achternaam van Maartje doet bij marijtje een bel rinkelen, ze heeft namelijk de vader een paar jaar daarvoor ontmoet. Ze weet ook dat hij inmiddels overleden is; er ontstaat een warm gesprek.
Thuis gekomen gaan beide dames uiteraard op zoek naar elkaars werk. De sfeer waarin zich dit blijkt te bewegen wordt voor hen een bron van verbazing en herkenning. Je maakt in zo’n geval kennis met het werk via het computer scherm. Dat is dikwijls onbetrouwbaar, hoe meer je van kijken houdt des te meer zie je dit in. Ze willen het dus in het echt zien.
Ze hebben weer contact, praten honderd uit en spreken af bij elkaar naar het werk te komen kijken. Maartje komt naar Bergen, marijtje gaat naar Haarlem. En de eerste indruk die ze van elkaars werk hadden, houdt volledig stand.
Nu was er al het idee om werk van marijtje hier te tonen. Maar dan stelt ze Hanneke Schless voor dit idee samen te vervolmaken, een duo expositie dus.
Zie hier nu het indrukwekkende resultaat. Op deze tentoonstelling hangt een weldadige harmonie en een goede balans tussen het werk van beide exposanten.  

Maar, wat zien we hier eigenlijk?
[ . . . ]
Zo komen we werk van verval en vergankelijkheid tegen, maar ook een grenzeloos opgenomen zijn in. De tijd laat zijn sporen na, maar waag het niet begin of einde te bepalen.

Wat hen bindt is een sfeer die zich eenmaal in beeld vertaald laat kennen in het hebben van ‘inzicht’. Dat gebruik je eerder als het om woorden gaat. Bij beelden kan het zelfde plaatsvinden, dan lijkt het soms beter te spreken van ‘doorzicht’.
Ook bij marijtje van der Horst zien we verstilling. Die verstilling is soms oorverdovend. Dat zijn vreemde woorden om zo iets als de grote intimiteit, die dikwijls uit haar werk spreekt, te beschrijven.
Het gaat om  ‘99 ontmoetingen’ en ze zijn in Frankrijk ontstaan in een periode van een jaar of twee. 99 staat symbool voor onbegrensdheid. Als een werk in andere handen overgaat, wordt het geheel weer aangevuld tot 99. Het zijn allemaal werken op papier, ze hebben allemaal het A3 formaat, het is allemaal gemengde techniek.  
Sims zijn het foto’s van iets waar haar oog aan blijft kleven. Ze onderzoekt dan de vraag die dit beeld aan haar stelt. Bij het beantwoorden van die vraag spelen de bij haar opkomende titels een rol.
Die foto wordt bewerkt met een enkele draad, een stuk metaal of met zaden en bloemkoppen. Zo ontstonden intieme assemblages.

Zoals Maartje Blans vanaf haar kindertijd iets heeft met het vierkant als vorm, zo heb ik van marijtje schriftjes gezien die ze als kind heeft gevuld met patronen en knopen: minieme variaties op een thema van wol en draad, het is nooit helemaal verdwenen.
Haar carrière begon namelijk ooit als mode ontwerper. Dat is inmiddels lang geleden en er is ook veel gebeurd.

marijtje is wel wat ouder dan Maartje.  Alleen al daardoor verschillen hun biografieën.  Als een kern in die van marijtje ligt de dood van Hein, haar toenmalige man. Van het proces van dood tot wedergeboorte, heeft ze gewag gemaakt in enkele boeken. Boeken waarin ze haar woorden voorzag van eigen beelden,  die, met het inzicht van nu, gezien kunnen worden als een aanloop tot de ‘99 ontmoetingen’ waar het haar nu omgaat. Deze ‘ontmoetingen’ zijn beelden waaraan ze nog maar weinig woorden vuil maakt. Uit haar werk spreekt een uitgesproken bekommernis. De titels trekken het beeld naar een bovenpersoonlijke sfeer. Daar zijn talloze voorbeelden van.
‘Woord verlaat zich op beeld’ , zegt ze zelf van deze overgang. Opvallend is dat ze haar eigen voornaam schrijft met een kleine letter. Het is een uiting van de door haar gevoelde verdwijning van de persoon. Ze luistert met haar oog, sterker, ze doet dat niet zelf, het vindt gewoon plaats.
Of, zoals ze ook woorden heeft geciteerd van Margareta Porete, een mystica uit de  13de eeuw:
‘Erover spreken bederft het, er over nadenken werpt er een schaduw over’.
Dat is zo scherp gezegd, dat het uitspreken van een openingswoord als dit hachelijk  wordt, om niet te zeggen dubieus.
Ik denk dat ook mensen die zeggen op geen enkele manier ‘religieus’ te zijn, of ‘spiritueel’ van mijn part, want al die woorden zijn allang dood gefotografeerd, hoe dan ook, dat ook zij dit herkennen. ‘Via crucis’ bijvoorbeeld, dat hier naast in een ruimte hangt, zegt iedereen iets. Splijting en heling ineen. Het hangt daar overigens helemaal perfect, je zou zeggen dat muur en kunstwerk volledig aan elkaar zijn aangepast. Ze zijn toch echt onafhankelijk van elkaar ontstaan.
Naast de cirkel is het kruis een vaker terugkerend element. Hier op deze wand zien we er al drie. Het teken is het zelfde, de sfeer verschilt wel. ‘Jurk aan het kruis’ combineert ernst met een zekere lichtvoetigheid.

Ik heb hiermee geprobeerd iets te zeggen over zowel overeenkomst als verschil tussen beiden.
Maar eigenlijk doen die verschillen er niet zo toe. Wat hen bindt is dat ze verder kijken dan hun neus lang is. Ze nemen geen genoegen met oppervlakkige behandeling van doek, paneel of papier.
Hun werk is een uitdrukking van grote zorgvuldigheid en opmerkzaamheid.
Om dat goed te zien moet u nu eens afstand nemen om dan weer met de neus op het werk gaan staan. De ingetogenheid in hun beider werk laat zich het best van dichtbij aanvoelen. De stralende kracht ervan vraagt soms om meer afstand.
U begrijpt het wel, u moet dus terugkomen.

De tentoonstelling is hiermee geopend. Dank u wel.

(Er is informatie over het werk van Maartje in gedrukte vorm/er zijn boeken van marijtje en een map met niet geëxposeerde  ‘Ontmoetingen’//er is informatie op video van beiden)

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen